Veiligheid

De menselijke biologische klok is ingesteld op activiteiten tijdens de dag en rust in de nacht. Dit betekent dat activiteiten in de late avond en in de nacht verstorend werken op het natuurlijk bioritme. Het gevolg is dat werknemers die een avond- en nachtdienst draait slaperig kunnen worden op het werk. De slaperigheid en vermoeidheid nemen toe naarmate een werknemer vaker onregelmatig werkt of meerdere nachtdiensten achter elkaar draait. Uit (internationaal) onderzoek blijkt dat alertheid begint af te nemen vanaf 21 uur en een diepe dip vertoont tussen 3 en 5 uur ’s nachts. Verder blijkt dat 25% tot zelfs 50% van de werknemers tijdens de nachtdienst last heeft van slaperigheid.

Ook de regelmatige wisselingen in het rooster veroorzaken een onregelmatig slaappatroon waardoor de kwaliteit van de rust afneemt. Het is dus niet alleen de nachtdienst, maar ook de afwisseling van ochtend, middag en nachtdiensten die vermoeidheid veroorzaken. Ploegendienstwerkers slapen over het algemeen te kort, maar de kwaliteit van de slaap is ook aantoonbaar minder.

Hierdoor heeft werken in onregelmatige diensten een onmiddellijk effect op de veiligheid van werknemers en de kwaliteit die zij leveren. Doordat de alertheid afneemt, neemt de kans op fouten en ongevallen toe. Het risico op fouten en ongevallen is bijvoorbeeld tijdens de nachtdienst is 32% hoger dan in normale dagdiensten. Ook belangrijk is het risico bij het woon-werkverkeer na afloop van de nachtdienst. Uit onderzoek blijkt dat nachtwerkers die na de nachtdienst naar huis rijden een grotere kans hebben op ongelukken als gevolg van vermoeidheid.

Ervaringen nachtwerkers

"De eerste en tweede nachtdienst zijn het zwaarst. Omdat je in de loop van de nacht dan een enorme dip hebt en je bed in wilt"
"Na drie nachtdiensten ben ik tijdens de nachtdienst merkbaar moe en tevens minder geconcentreerd tijdens het verkeer op weg naar huis"

Er zijn inmiddels een aantal manieren voor medewerkers om het veiligheidsrisico van de nachtdienst te beheersen, bijvoorbeeld:

  • Creëer de mogelijkheid om tijdens de nachtdienst een korte powernap te doen. Een korte slaap (niet langer dan 20 minuten) verhoogd de alertheid aanzienlijk.
  • Pas je voeding aan tijdens de nachtdienst. Uit onderzoek blijkt dat een andere samenstelling van de voeding (meer eiwitten en minder koolhydraten) de alertheid aanzienlijk kan verbeteren.
  • Maak gebruik van een optimale bezetting tijdens de nacht. Hierdoor ontstaat ruimte voor extra rust, maar ook extra toezicht en ondersteuning bij het voorkomen van fouten en ongevallen.
  • Verbeter de reismogelijkheden na de nachtdienst via bedrijfsvervoer.

De inhoud op deze pagina is mede mogelijk gemaakt door Shift-Platform Onregelmatig Werk (www.shift-instituut.nl).

Tip

Probeer werk waar je extra geconcentreerd voor moet zijn omdat fouten onmiddellijk tot veiligheids-of kwaliteitsproblemen leiden zoveel mogelijk uit de nacht weg te organiseren. Zijn ze toch noodzakelijk, plan ze dan op een gunstig moment. Dus niet vlak na de hoofdmaaltijd of aan het einde van de nachtdienst. Dan is de alertheid over het algemeen (te) laag.

Lees meer
Deel deze pagina via...