Hoofdfoto Hoe vrijwillig is slaap

Hoe vrijwillig is slaap?

Enige tijd geleden waren de verkeersleiders uit de Verenigde Staten in het nieuws, omdat er eentje in slaap was gevallen tijdens de nachtdienst. Zeker in de luchtvaart, waar veiligheid met stip op één staat, moet men 24 uur per dag alert zijn. Maar kunnen wij van mensen verwachten dat ze – wanneer ze ’s nachts aan het werk zijn – wakker en alert blijven?

Nachtdieren en dagdieren

Je hebt in de natuur nachtdieren en dagdieren en wij mensen behoren tot de laatste soort. Dat betekent dat we overdag lichamelijk en mentaal actief zijn en ’s nachts in de ruststand gaan. Dit ritme van waken en slapen wordt gedicteerd door de biologische klok, een klein ‘regelcentrum’ in onze hersenen.

De biologische klok doet elk etmaal weer zijn werk, geheel buiten onze vrije wil om. Elke avond zorgt deze klok ervoor dat vermoeidheid en slaperigheid toenemen met de bedoeling ons goed te laten slapen. Niet zonder reden overigens: slaap is essentieel voor onze gezondheid en welbevinden. Een basisbehoefte die gelijk staat met eten en drinken. Als we het niet doen gaan we dood.

Hoe vrijwillig is slaap?

Waar wij wél een vrije wil in hebben, is of we gehoor geven aan de signalen van de biologische klok. We kunnen ervoor kiezen om vermoeidheid en slaperigheid te negeren en ’s nachts wakker te blijven, om bijvoorbeeld te werken. Tenminste, tot op zekere hoogte. Want anders dan met het eerder genoemde eten en drinken – waar we met onze vrije wil mee kunnen stoppen tot letterlijk ons einde – is het met slapen zo dat ons lichaam het uiteindelijk van onze vrije wil overneemt. Na een tijd, of we nu willen of niet, vallen we in slaap. Daar heb we niets tegenin te brengen.

24 uurs economie

Dit biologische gegeven plaatst het nieuwsbericht over een verkeersleider die ontslagen is nadat hij ’s nachts op het werk in slaap is gevallen, in een ander daglicht. Want in hoeverre kan deze man (of vrouw) hier verantwoordelijk voor worden gesteld? De keuze van ons allen om een wereld te creëren die 24 uur per dag door gaat botst met hoe wij in elkaar zitten en functioneren. In plaats van deze verkeersleider te ontslaan, had de luchthaven hem kunnen helpen wakker te blijven door kritisch te kijken naar werkroosters, personele bezetting en het verbeteren van de omstandigheden waaronder er ’s nachts gewerkt wordt.

Deel dit artikel via: